Úc được thế giới đánh giá thành công trong việc phòng chống đại dịch viêm phổi Vũ Hán cho đến hết tháng 6/20. Sự bất cẩn của chính phủ Lao Động cánh Tả bang Victoria đã làm đảo lộn tất cả. Phạm vi quan điểm chỉ có thể dẫn giải vài điểm chính.
Cho đến nay TT Morrison chủ trương đoàn kết, tránh mọi suy diễn và qui trách nhiệm cho Thủ hiến Andrews. Nhưng một người bình thường cũng thấy những gì đang xảy ra tại Melbourne là hậu quả của sự bất cẩn hay xa hơn nữa, là sự bất hợp tác của chính phủ Andrews. Tại sao? Hầu hết các tiểu bang đều thống nhất trong hành động với Liên Bang, đặc biệt duy trì trường học mở cửa. Riêng bang Victoria, Thủ hiến Andrews không những không cộng tác về nhiều vấn đề từ kinh tế, an ninh quốc gia (cụ thể việc đi đêm ký thỏa hiệp với csTQ về con đường vành đai) cho đến giáo dục. Ông ta nhất định không cho các trường học mở cửa cả một học kỳ! Sở dĩ lề lối quan liêu và độc tài của Andrews là vì đảng Lao Động cánh Tả tại bang Victoria rất mạnh. Đến mức độ mà trong dư luận gọi ông ta là ‘Chairman Andrews’ một cách mỉa mai là ‘Chủ tịch Andrews’.
Sự lây lan của đại dịch bắt đầu dịu xuống trên phạm vi cả nước và hầu hết các sinh hoạt đang trở lại bình thường, đùng một cái, những ca nhiễm mới và số ca tử vong tại Victoria tăng trở lại. Truy cứu ra người ta mới biết nguyên nhân là vì chính phủ Victoria dùng nhân viên gác gian (security) tư nhân không chuyên nghiệp. Những nhân viên này ‘giao lưu’ với người nhiễm bệnh đang bị cách ly. Từ đó virus đã lây lan ra ngoài, vào tận các viện dưỡng lão. Đến nay riêng bang Victoria trên 250 người chết, gấp đôi con số tử vong cả nước!
Điều đáng nói là ‘Chủ tịch Andrews’ vẫn thoái thác và chối quanh, cố tình không đối diện sự thật. Hầu hết các nhà bình luận chính trị tại Úc đều phê phán gắt gao: Ông Andrews Bolt trên Sky news đã vạch từng điểm về sự lấp liếm và thái độ ngạo mạn của Thủ Hiến Andrews. Trên The Australian (8/8/20) chủ biên chính trị Dennis Shanahan cho rằng Thủ hiến Victoria làm yếu sự thống nhất, đoàn kết của Úc Châu vì tính ngoan cố, sai lầm của mình. Phó chủ bút John Ferguson thêm rằng: Sự sai lầm của Andrews có nguy cơ làm sụp đổ những thành quả của Lao động tạo dựng cho bang Victoria. Trong khi bài bình luận của Jamie Walker thì không do dự, phê phán sự bất cẩn của chính phủ Victoria, có thể đưa cả nước vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn… và còn nhiều bài tương tự.
Dân chúng Victoria không nhiều thì ít, bất mãn cách xử lý đại dịch và tình trạng giới nghiêm hiện nay. Trong khi các tiểu bang, kể cả Nam Úc, nhìn về Victoria với thái độ thông cảm và cầu mong cơn đại dịch sớm giảm nhẹ. Tuy nhiên, nhiều người đặt câu hỏi rằng tại sao dân chúng Victoria vẫn chịu đựng được với chính phủ Lao động cánh Tả vô trách nhiệm Andrews? Nhà báo Janet Albrechtsen trên The Australian (8/8/20) nói rằng, nếu dân chúng bang Victoria còn bầu chính phủ Andrews thêm lần nữa, thì đừng mong sự thông cảm của các tiểu bang khác, nếu có những sự việc tương tự xảy ra.
Trong phát biểu trước đây, TT Morrison ‘nài nỉ’ chính phủ bang Victoria nên mở cửa trường học vì vấn đề giáo dục quan trong như thế nào, và sẵn sàng cho quân đội canh gác việc cách ly. Thế nhưng ông Andrews vẫn ngạo mạn tuyên bố ông không nghe theo và không cần quân đội giúp, mở cửa trường hay không là quyền của tiểu bang ông. Từ thái độ bất hợp tác, dẫn đến hành động ngược ngạo gây bao thiệt hại về nhân mạng, kinh tế, xã hội…. Không riêng bang Victoria thiệt hại mỗi tuần vài tỉ đô la, mà kéo theo cả nước có khi đến hàng trăm tỉ. Tổng trưởng Ngân khố Josh Frydenberg hôm 7/8 trong xúc động, đến nghẹn ngào khi họp báo. Ông cho rằng những gì xảy ra tại Melbourne, đáng lý ra có thể tránh, nếu chính phủ Andrews biết xử lý vấn đề một cách nghiêm chỉnh và có trách nhiệm.
Một trong những điểm yếu của hệ thống Westminter, phân lập quyền hạn giữa Liên bang và Tiểu bang trong một số vấn đề, đưa đến tình trạng ‘phép vua thua lệ làng’ sẽ có tác dụng tiêu cực đến chính sách chung của cả nước, nếu chính khách (cấp tiểu bang) không đặt quyền lợi quốc gia trên quyền lợi ‘cục bộ’ tiểu bang. Ai cũng có thể nhìn thấy điều này nơi chính phủ Lao Động cánh Tả do ông Andrews lãnh đạo hiện nay. Vụ việc ‘vỡ trận’ đại dịch tại Melbourne lần thứ hai, sẽ là vết đen đi vào lịch sử Tiểu bang Victoria.
Adelaide Tuần Báo