Gần đây trên trang mạng có nhiều video clip nói về đất nước và cuộc sống tại Úc. Hầu hết Video này do những bạn trẻ vừa đến định cư tại Úc trong thời gian khoảng 10 năm trở lại thực hiện. Có clip chỉ chú trọng phong cảnh thiên nhiên, khí hậu, phương tiện và cuộc sống, có clip nêu lên những điểm nổi bật, thậm chí mặt yếu. Đa số những người vào xem và cho ý kiến là dân đang sống tại VN, đôi khi cũng có người Việt định cư tại Úc, Mỹ, Canada hay Âu Châu xem và cho ý kiến. Nói chung ai cũng trầm trồ khen cuộc sống tại Úc Châu quá lý tưởng.
Người Việt đã có mặt ở Úc từ lâu, trước 1975 du học thuộc VNCH (chương trình Colombo khoảng 500 sv), sau 1975 nàn sóng tỵ nạn, chạy trốn chế độ csVN đã khiến hàng trăm ngàn người Việt có mặt tại đây. Nghĩa là đã hơn 40 năm, không những con cái mà đến đời cháu của họ đã sinh ra trên lục địa này trong nhiều gia đình gốc Việt.
Quan điểm này chỉ nói về 1 video clip của bạn trẻ đề cập đến 5 giá trị tinh thần trong đó nói đến mức độ tin tưởng, sự đối xử tử tế, xã hội đa văn hóa vv… Nhưng tuyệt nhiên bạn trẻ này không đề cập đến giá trị tinh thần cốt lõi, đó là giá trị của tự do và dân chủ, hay nói một cách sâu xa hơn, đó là tinh thần đề cao nhân bản. Tại sao ta có thể nói thế.
Sở dĩ xã hội Úc có cuộc sống sung túc, bảo đảm toàn diện là vì họ coi giá trị nhân bản quan trọng hơn tất cả, nhân bản chính là kim chỉ nam cho mọi hành động. Phát xuất từ văn hóa nhân bản Tây Phương, đặt trên nền tảng và tinh thần Kitô Giáo. Người Úc tôn trọng và coi mọi người ngang hàng. Để giá trị nhân bản được duy trì và đề cao tuyệt đối thì xã hội phải là dân chủ, những người lãnh đạo phải được dân bầu chọn và chính phủ này phải tuân thủ theo pháp quyền. Nếu không có tự do và dân chủ thì xã hội rơi vào độc tài hay quân phiệt, mà đã là độc tài thì không thể bàn đến quyền con người, tức giá trị nhân bản.
Nền dân chủ là cơ năng hình thành một chính phủ cho dân và vì dân cho nên đất nước là của mọi người và từng người ý thức trách nhiệm của mình trong vai trò duy trì xã hội. Tự do là động lực của sự phát huy sáng tạo. Dù Úc là quốc gia non trẻ, đóng góp về y khoa (2 lần giải Nobel Y khoa), cả Vật Lý và nhiều công trình phát minh khác. Nền giáo dục của Úc thu hút nhiều sinh viên quốc tế, trong đó có VN.
Tại sao dân ở các nước cộng sản như VN hay TQ đều tìm đường đi, ngay cả người giầu, có tiền và có quyền, dù họ có thể mua tất cả, thậm chí những gì chúng ta có ở đây, thì những người giầu có, quan quyền ở các nước ấy có nhiều hơn. Ngay cả việc họ có thể ngồi trên pháp luật vì họ có thể mua quyền ưu tiên bằng tiền. Thế nhưng chính họ cũng tìm đường đi, mà chỉ đi những nước tự do và dân chủ đích thực như Mỹ, Úc, Canada hoặc Âu Châu. Tuyệt nhiên họ không đến các quốc gia có dấu vết của độc tài hay cộng sản! Vì tự do và dân chủ đúng nghĩa mới bảo đảm quyền làm người đích thực của họ.
Tại sao cuộc sống tại Úc sướng, có phải vì y tế miễn phí (Medicare), vì an sinh xã hội (Welfare) và có hầu hết những gì mà con người cần cho một cuộc sống thoải mái cả về tinh thần lẫn vật chất? Nói cho cùng, là họ cảm nhận được sự bảo đảm, thanh nhàn hạnh phúc. Phải nói rằng cả một hệ thống từ thượng tầng cho đến hạ tầng xã hội Úc có được ngày hôm nay, mặc dù nước Úc chỉ mới thành lập được 231 năm (1788-2019). Tinh thần tự do và dân chủ là đòn bẩy cho mọi thành quả của kiến trúc xã hội ấy. Cho nên sự cư xử tử tế, mức độ tin tưởng, lịch sự vv… đều xuất phát từ tính nhân bản của xã hội (mà ngay thời VNCH chúng ta cũng đã có). Dân chủ kích thích bổn phận và trách nhiệm của từng người với đất nước mình đang sống, hãy nhìn vào cuộc sống của mình hay con cháu chúng ta đã có mặt tại đây 40 năm qua, ý thức về quyền lợi, trách nhiệm và bổn phận nó đã ngấm vào trong máu khiến những suy tư và cách đối xử của chúng ta đã khác với người thân còn sống tại VN. Cơ chế vận hành xã hội Úc trên nền tảng tự do và dân chủ đã cho chúng ta cả một nhân sinh quan: Bao dung và Nhân bản có chiều sâu. Đó là nguồn gốc của sự hài hòa, sung mãn mà chúng ta có. Chứ nó không chỉ dựa vào sự giầu có về vật chất. Cụ thể là nếu dân không ý thức đóng thuế thì liệu chính phủ lấy tiền đâu để lo y tế miễn phí cho cả nước, hiện tại ngân sách y tế gấp đôi quốc phòng. Tiền đâu trợ cấp cho người già, thất nghiệp, tàng tật, kẻ neo đơn và trẻ em (hiện tại chiếm gần 1 nửa tổng ngân sách quốc gia hàng năm).
Nói như thế để cho những ai (cả chúng ta nữa) hiểu rằng giá trị tinh thần quan trọng nhất, bao phủ tất cả mọi giá trị tinh thần khác và ảnh hưởng sâu sa đến giá trị vật chất (có hàng trăm thứ khác nhau) đó là giá trị tự do và dân chủ. Nó là căn nguyên đưa xã hội Úc thăng tiến đến sung mãn như ngày nay. Đối với người VN, niềm khao khát được sống trong sung túc là chuyện bình thường. Nhưng sâu xa hơn bên trong, họ mong được sống trong một xã hội tự do và dân chủ như Úc. Bởi vì trong xã hội ấy họ tìm được chính mình, mình có giá trị, mình có quyền sống, quyền nói, quyền tư tưởng.
Adelaide Tuần báo